सऊदी क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमानचा भारत दौरा

0
195

सऊदी अरेबियाचा क्राउन प्रिन्स, मोहम्मद बिन सलमान बिन अब्दुलअझीझ अल सऊद यांनी फेब्रुवारी 19-20, 2019 रोजी भारताचा दौरा केला. ते सऊदी अरेबियाचे उप-पंतप्रधान आणि संरक्षण मंत्री सुद्धा आहेत.

• एप्रिल 2016 मध्ये भारतीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सऊदी अरेबिया दौऱ्यानंतर त्या देशाकडून ही पहिली राजकीय भेट आहे.
• पंतप्रधान मोदी आणि क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांनी 20 फेब्रुवारी 2019 रोजी हैदराबाद हाऊसमध्ये शिष्टमंडळ पातळीवरील संवाद साधून भारत-सऊदी अरबचे संयुक्त वक्तव्य जाहीर केले.
• दोन्ही बाजूंनी गुंतवणूकी निधी आणि पर्यटनविषयक व्यवहारांसह पाच करार आणि समझौता ज्ञापन (MoU) वर स्वाक्षरी केली.

भारत-सौदी अरेबिया संयुक्त वक्तव्य :

• पुलवामा दहशतवादी हल्ल्याचा निषेध आणि दहशतवादविरोधी सहकार्य : 14 फेब्रुवारी 2019 रोजी भारतीय सुरक्षा दलावरील पुलवामा दहशतवादी हल्ल्याची पंतप्रधान आणि प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमानने निंदा केली.
दोन्ही देशांनी इतर देशांविरुद्ध दहशतवादाच्या वापरास नकार देण्यासाठी सर्व राष्ट्रांना विनंती केली. संयुक्त राष्ट्राने दहशतवाद्यांना आणि त्यांच्या संघटनांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर घोषित करण्यावर भर दिला आणि त्यांनी “आंतरराष्ट्रीय दहशतवादावरील संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या व्यापक संमेलनास” प्रारंभ करण्यावर भर दिला.
• व्यापक सुरक्षा संवाद : दहशतवादामध्ये सहकार्य वाढविण्यासाठी दोन्ही बाजूंनी राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागारांच्या पातळीवर एक ‘व्यापक सुरक्षा संवाद’ तयार करण्याचे आणि दहशतवादविरोधी संयुक्त कार्यसंघ गठित करण्याचे मान्य केले.
• हज कोटामध्ये वाढ : सऊदी अरबने नवीनतम जनगणनानुसार भारतहून हज यात्रींची संख्या वाढवून 200,000 इतकी केली.
• 850 भारतीय कैद्यांची सुटका : सऊदी तुरुंगातून 850 भारतीय कैद्यांना सोडण्याबद्दल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सऊदी क्राउन प्रिन्सचा धन्यवाद व्यक्त केला.
• रियाध घोषणापत्र अंतर्गत सामरिक साझेदारी : फेब्रुवारी 2010 च्या ‘रियाध घोषणापत्र’ मध्ये नमूद केलेल्या रणनीतिक साहाय्याने मजबूत होण्यासाठी दोन्ही बाजूंनी वचनबद्धतेची पुन्हा पुष्टी केली.
• स्ट्रॅटेजिक पार्टनरशिप कौन्सिल : दोन्ही बाजूंनी पंतप्रधान मोदी आणि प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांच्या नेतृत्वाखालील स्ट्रॅटेजिक पार्टनरशिप कौन्सिल निर्मितीस मान्यता दिली.
• NITI आयोग आणि SCISP यांच्यात कार्यशाळा : अलीकडेच रियाधमध्ये आयोजित केलेल्या NITI आयोग आणि सऊदी सेंटर फॉर इंटरनॅशनल स्ट्रॅटेजिक पार्टनरशिप (SCISP) यांच्या कार्यशाळेच्या पुढाकाराचे दोन्ही देशांनी कौतुक केले. या कार्यशाळाच्या संयुक्त सहकार्याने गुंतवणूकीच्या नवीन संधी निर्माण झाल्या आहेत.
• व्यापार आणि गुंतवणूकीच्या संधी वाढवणे : दोन्ही बाजूंनी “मेक इन इंडिया”, “स्टार्ट अप इंडिया”, “स्मार्ट सिटीज”, “क्लीन इंडिया” आणि “डिजिटल इंडिया” या भारतातील प्रमुख पुढाकारांसह 13 व्हिजन रिअलायझेशन कार्यक्रम सोबत सौदी अरेबियाच्या व्हिजन 2030 द्वारे व्यापार आणि गुंतवणूकमध्ये सहकार्य वाढवण्यास सहमती दर्शविली.
• सौदी अरेबिया भारतात 100 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करणार : सऊदी क्राउन प्रिन्सने ऊर्जा, शुद्धीकरण, पेट्रोकेमिकल्स, पायाभूत सुविधा, शेती, खनिजे आणि खाणकाम, उत्पादन, शिक्षण आणि आरोग्य या क्षेत्रात भारतामध्ये 100 अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त गुंतवणूक करण्याची घोषणा केली.
• वेस्ट कोस्ट रिफायनरी आणि पेट्रोकेमिकल प्रोजेक्टचे पहिले संयुक्त उपक्रम : दोन्ही संयुक्त पक्ष वेस्ट कॉस्ट रिफायनरी आणि पेट्रोकेमिकल प्रकल्पाच्या 44 बिलियन डॉलर्सच्या अंदाजपत्रकाची अंमलबजावणी करण्यास सहमत झाले. याव्यतिरिक्त, पब्लिक इन्व्हेस्टमेंट फंडच्या माध्यमातून 10 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक आणि 26 अब्ज डॉलर्सच्या इतर गुंतवणूकीची संधी अपेक्षित आहे.
• NIIF मध्ये सौदी अरेबियाची गुंतवणूक : पंतप्रधानांनी नॅशनल इनव्हेस्टमेंट अँड इंफ्रास्ट्रक्चर फंड (NIIF) आणि भारतातील इतर महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये सौदी अरेबियाच्या गुंतवणूकीचे स्वागत केले.
• ऊर्जा सुरक्षा : सऊदी अरबला तेल आणि वायूचा जगातील सर्वात विश्वासार्ह पुरवठादार आणि भारतातील प्रमुख पुरवठादार म्हणून मान्यता देऊन दोन्ही बाजूंनी ऊर्जा क्षेत्रामध्ये द्विपक्षीय व्यापार वाढविण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. त्यांनी भारत-सऊदी अरब ऊर्जा सल्लागाराच्या निरंतरतेवर भर दिला.
• कौशल्य विकासाचे संयुक्त कार्य समूह : उत्पादन, माहिती तंत्रज्ञान, संवाद आणि प्रोग्रामिंगसारख्या महत्त्वपूर्ण क्षेत्रातील सहकार्याच्या क्षेत्रांची ओळख करण्यासाठी कौशल्य विकासावर संयुक्त कार्य समूह तयार करण्यासाठी दोन्ही पक्ष सहमत झाले.
• संरक्षण क्षेत्रात सहकार्य : संरक्षण क्षेत्रामध्ये भारत-सऊदी सहकाऱ्यांमधील विशेषतः फेब्रुवारी 2014 मध्ये राजा सलमान बिन अब्दुलझाझ अल सऊद यांच्या भेटीवेळी संरक्षण सहकार्यावरील MoU वर स्वाक्षरी नंतर झालेल्या प्रगतीचे दोन्ही देशांनी स्वागत केले.
• पेमेंट सिस्टम्समध्ये सहकार: भारतीय समुदायांच्या फायद्यासाठी विशेषतः हज्ज आणि उमराह यात्रीसाठी रूपे (RuPAY) सारख्या पेमेंट सिस्टमच्या क्षेत्रामध्ये सहकार्यासाठी संधी शोधण्याचे मान्य करण्यात आले. सऊदी अरबमध्ये अडकलेल्या भारतीय श्रमिकांची सुटका करण्यासाठी “इकमा” ची समस्या सोडवण्याबद्दल पंतप्रधानांनी क्राउन प्रिन्सचा आभार मानला.

सऊदी क्राउन प्रिन्सचे मोहम्मद बिन सलमानचे आशिया दौरा :

• सऊदी क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमानचा भारत दौरा हा आशिया दौराचा एक भाग होता ज्यामध्ये पाकिस्तान आणि चीनची भेट सुद्धा समाविष्ट होती. भारत भेटीपूर्वी, प्रिन्स पाकिस्तानात गेले होते, जेथे सऊदी अरबने पाकिस्तानबरोबर 20 अब्ज डॉलर्सचे गुंतवणूक करार केले.
• पुलवामा, जम्मू-काश्मीरमधील भयानक दहशतवादी हल्ल्यामुळे भारत-पाक तणाव वाढल्याच्या दरम्यान हा दौरा झाला. ह्या हल्ल्यात 44 भारतीय अर्धसैनिक पोलिस अधिकाऱ्यांचा मृत्यू झाला.
• आशिया दौऱ्यामध्ये सऊदी क्राउन प्रिन्स भारतनंतर चीनला भेट देणार आहेत. बीजिंगच्या ‘बेल्ट अॅण्ड रोड पुढाकार’ वर प्राचीन सिल्क रोडचे पुनरुत्थान करण्याची अपेक्षा त्यांनी केली आहे.