संयुक्त राष्ट्र पर्यावरणचा सहावा जागतिक पर्यावरण आउटलुक प्रकाशीत करण्यात आला

0
249

युनायटेड नेशन्स एनवायरनमेंट प्रोग्राम (UNEP) ने ‘हेल्दी प्लानेट, हेल्दी पीपल’ शीर्षक असलेले ग्लोबल एनवायर्नमेंट आउटलुक (2019) चे सहावे संस्करण जाहीर केले आहे.

• अहवाल तयार करण्याच्या निर्णयावर कायमस्वरुपी विकास लक्ष्ये तसेच पेरिस करारासारख्या इतर आंतरराष्ट्रीय मान्यतेच्या पर्यावरणीय ध्येय साध्य करण्यासाठी पर्यावरणीय समस्यांना तोंड देण्यासाठी तत्काळ कारवाई करण्याची मागणी केली आहे.
• महत्व – GEO-6 ने पर्यावरणाच्या आरोग्याची स्थिती आणि लोकांच्या संबंधित आरोग्याची आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या एजेंडा 2030 च्या सतत विकास लक्ष्ये पूर्ण करण्याची शक्यता असल्याचे पुनरावलोकन केले आहे.
• अहवालाचे शीर्षक- हेल्दी पलानेट, हेल्दी पीपल, याद्वारे SDGला साध्य करण्यासाठी मानवी जीवनशैली आणि उत्पादक क्रियाकलापांमधील बदल आवश्यक आहे – आपले उद्योग, शेती, इमारती, वाहतूक आणि उर्जेची व्यवस्था जे त्यांना सक्षम करते.

GEO 6 :

• हा अहवाल जागतिक विकासासाठी गंभीर वेळी आला आहे आणि मागील GEOकडून मिळालेल्या ज्ञान आणि अनुभवावर ते तयार होईल.
• मागील GEO आवृत्तीत आधीपासूनच पुरावे आहेत की मानवी सभ्यतेला पाठिंबा देण्यासाठी पृथ्वीच्या क्षमतेच्या ग्रहांच्या मर्यादेत पर्यावरणीय घट झाली आहे, यामुळे वर्तमान आणि भविष्यातील विकासाची कमतरता आली आहे आणि मानवी आरोग्याचे विविध पैलू धोक्यात आले आहेत.
• GEO-6 मागील अहवालावर आधारित आहे आणि जागतिक पर्यावरण, वैश्विक, प्रादेशिक आणि राष्ट्रीय धोरण प्रतिसादासह तसेच भविष्यासाठी दृष्टीकोन म्हणून राज्यसहाय्य प्रदान करीत आहे.
• मागील GEO अहवालांपेक्षा ते वेगळ्या विकासाच्या उद्दीष्टांवर आणि या उद्दिष्टांच्या उपलब्धतेत वाढ करण्याच्या संभाव्य माध्यमांमध्ये जोर देऊन वेगळे आहे.

अहवालात प्रस्तुत सहा मुख्य संदेश :

1. एक निरोगी ग्रह निरोगी लोकांस आधार देतो
2. अस्वस्थ ग्रहामुळे अस्वस्थ लोक निर्माण होतात
3. ड्रायव्हर्स, अस्वस्थ ग्रहाकडे येणा-या दबावांना संबोधित करणे आवश्यक आहे
4. शुद्ध आणि पूर्ववत करण्याच्या धोरणासाठी अधिक तपशीलवार ज्ञान आवश्यक आहे
5. पर्यावरणविषयक धोरण आवश्यक आहे परंतु सध्या ते सर्व अपर्याप्त आहेत.
6. निरोगी लोक, एक निरोगी ग्रह आणि निरोगी अर्थव्यवस्था परस्पर समर्थक असू शकते

पार्श्वभूमी:

• 1997 मध्ये संयुक्त राष्ट्र पर्यावरणाने पहिले ग्लोबल एनवायर्नमेंट आउटलुक (जीईओ) सुरू केले.
• GEOच्या अहवालाचा उद्देश 2050 पर्यंत समाजांना खरोखरच टिकाऊ जगाकडे मार्गदर्शित करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या माहितीसह सरकार, स्थानिक अधिकारी, व्यवसाय आणि वैयक्तिक नागरिकांना प्रदान करण्यासाठी ध्वनी वैज्ञानिक ज्ञान तयार करण्याचा हेतू आहे.
• GEO-6 मागील जीईओ अहवालांचे निष्कर्ष तयार करते, त्यात सहा प्रादेशिक मूल्यांकन (2016) आणि पर्यावरणाची सध्याची स्थिती समाविष्ट आहे, संभाव्य भविष्यातील पर्यावरणीय ट्रेंडचे वर्णन करते आणि धोरणाच्या प्रभावीतेचे विश्लेषण करते.
• या प्रमुख अहवालातून हे सिद्ध होते की सरकार खरोखरच टिकून राहण्याच्या मार्गावर जगाला कसे लावू शकतात. निरोगी लोकांसह निरोगी ग्रह प्राप्त करण्यासाठी सर्व स्तरांवर निर्णय निर्मात्यांनी त्वरित आणि समावेशी कारवाईची आवश्यकता आहे यावर जोर दिला आहे.