शांघाय सहकार संघटना (SCO) शिखर सम्मेलन 2019

0
44

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 14 जून रोजी एससीओ शिखर बैठक येथे आगमन करणारे पहिले नेते होते. त्यांचे किरगिझस्तान राष्ट्राध्यक्ष सोरेनब जेनिबिकोव्ह यांनी स्वागत केले. लोकसभा निवडणुकीनंतर 2019 हे मोदींचे पहिले बहुपक्षीय शिखर आहे.

• 8 आंतरराष्ट्रीय देशांतील राष्ट्रपती आणि पंतप्रधान हे या आंतरराष्ट्रीय मंचमध्ये सहभागी आहेत ज्यात प्रेक्षक म्हणून 4 प्रमुख राष्ट्रदेखील आहेत.
• बिश्केक येथील एससीओ शिखर परिषदेत शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशनच्या इतर नेत्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भेट घेतली.
• पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 13 जून, 2019 रोजी चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियन अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांची भेट घेतली.
• आज पंतप्रधान नरेंद्र मोदी कझाकस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष यांची भेट घेतील आणि इरानी राष्ट्राध्यक्ष हसन रोहानी यांच्याशी द्विपक्षीय बैठक आयोजित करतील.
• यापूर्वी, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 13 जून, 201 9 पासून सुरू असलेल्या शांघाय सहकार संघटना (एससीओ) च्या अध्यक्ष परिषदेच्या बैठकीला उपस्थित राहण्यासाठी किर्गिझ राजधानी बिश्केक येथे पोहचले.
• बिश्केक येथे शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (एससीओ) परिषदेच्या वेळी भारत रशिया आणि चीनशी द्विपक्षीय बैठकीदेखील करेल.
• अध्यक्ष मंडळची बैठक 13 जून रोजी घेण्यात आली. अध्यक्ष मंडळ एससीओमध्ये सर्वोच्च निर्णय घेणारी संस्था आहे. भारत एससीओचा सदस्य झाल्यानंतर ही दुसरी अध्यक्ष मंडळ बैठक आहे.

SCO म्हणजे काय?

• शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (एससीओ) एक कायमस्वरूपी आंतर-सरकारी आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे, ज्याची निर्मिती 15 जून, 2001 रोजी शांघाय (चीन) येथे करण्यात आली.
• एससीओ सदस्य राष्ट्र आहेत – कझाकिस्तान गणराज्य, चीन, किरगिझ प्रजासत्ताक, रशियन फेडरेशन, ताजिकिस्तानचे प्रजासत्ताक, उझबेकिस्तान गणराज्य, भारतीय गणराज्य आणि पाकिस्तानचे इस्लामिक रिपब्लिक. एससीओ हे चीनच्या नेतृत्वाखालील आठ सदस्यीय आर्थिक आणि सुरक्षा दल आहे.
• शांती सहकार संघटना चार्टर जून 2002 मध्ये सेंट पीटरस्बर्ग एससीओ प्रमुखांच्या बैठकीत स्वाक्षरी करण्यात आला आणि 19 सप्टेंबर, 2003 रोजी अंमलात आला. हा मूलभूत सांविधिक दस्तऐवज आहे जो संस्थेच्या ध्येय व तत्त्वांशी संबंधित तसेच त्याची संरचना आणि रूपरेषा दर्शवितो.

SCO अध्यक्ष मंडळ परिषद :

• राष्ट्रांचे अध्यक्ष मंडळ ही सर्वोच्च SCO संस्था आहे. ते प्राथमिकता निर्धारित करेल आणि संस्थेच्या क्रियाकलापांचे प्रमुख क्षेत्र परिभाषित करेल, त्याच्या अंतर्गत व्यवस्था आणि कार्यप्रणालीच्या मूलभूत समस्यांवर आणि इतर राज्यांसह आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांशी त्याचे परस्परसंवाद तसेच सर्वात महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय समस्यांचे विचार करेल.

शांघाय सहकार संघटनाचे मुख्य उद्दिष्ट :

• शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (एससीओ) मूलभूतपणे आर्थिक आणि सुरक्षा समस्यांवर कार्य करते. तसेच, सदस्य राष्ट्रांमध्ये परस्पर विश्वास आणि शेजारीपणा मजबूत करणे; संशोधन, तंत्रज्ञान आणि संस्कृती तसेच शिक्षण, अर्थव्यवस्था, उर्जा, राजकारण, वाहतूक, पर्यटन, पर्यावरणीय संरक्षण आणि इतर क्षेत्रातील त्यांच्या प्रभावी सहकार्यांना प्रोत्साहन देते; या क्षेत्रातील शांतता, स्थिरता आणि सुरक्षितता राखण्यासाठी आणि सुनिश्चित करण्यासाठी संयुक्त प्रयत्न करणे; आणि लोकशाही, न्यायसंगत आणि तर्कसंगत नवीन आंतरराष्ट्रीय राजकीय आणि आर्थिक व्यवस्थेच्या स्थापनेकडे वळत आहे.

एससीओ आणि भारतासाठी त्याचे महत्त्व :

• शिखर परिषदेच्या वेळी रशिया आणि चीनसोबत द्विपक्षीय बैठक आयोजित करतील. तथापि, पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान देखील या शिखर परिषदेत सहभागी होतील परंतु भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात कुठल्याही प्रकारचे संवाद होणार नाही.
• 14 फेब्रुवारी रोजी सीआरपीएफ कर्मचाऱ्यांवर पुलवामा हल्ल्यापासून सुरू झालेल्या दोन देशांमधील तणावग्रस्त महिन्यांनंतर दोन नेते सामोरे येतील. हे राजनैतिक पाऊल भारतीय लोकशाहीला अधिक महत्त्व देईल.
• रशिया आणि चीनच्या उपस्थितीमुळे हा समूह भारतासाठी महत्वाचा आहे. दोन्ही देश या क्षेत्रामध्ये महाशक्ती आहेत आणि या देशांमधील राजनैतिक संबंध पाकिस्तानपुढे भारतला अधिक शक्ती देईल.