वजन आणि मापांवर 26 वी सामान्य परिषद – Kgची मानक परिभाषा पुन्हा परिभाषित

0
179

वजन आणि माप (CGPM) वरील 26 वी जनरल परिषद नोव्हेंबर 13-16, 2018 दरम्यान पॅलाइस डेस कॉन्ग्रीझ, व्हार्सैल, फ्रान्स येथे आयोजित केली गेली होती. अचूक मापांसाठी CGPM ही जगातील सर्वोच्च आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे.

26 वी CGPM विशेष आणि ऐतिहासिक होती, कारण 130 वर्षांच्या “ली ग्रँड के – एसआय एसआय युनिट” ची परिभाषा बदलून मूलभूत प्लॅंकच्या स्थिरांक (h) च्या संदर्भात करण्यास सर्व सदस्य सहमत झाले. 20 मे 2019 पासून ही नवीन परिभाषा लागू होणार आहे.

CGPM सदस्य राष्ट्र
CGPM मध्ये एकूण 60 देश आहेत ज्यात भारतासह 42 सहकारी सदस्य आहेत. भारताचे ग्राहक व्यवहार सचिव अविनाश के श्रीवास्तव, नॅशनल फिजिकल लॅबोरेटरी (एनपीएल) चे संचालक डी. के. असवाल आणि एनपीएलचे नियोजन, मॉनिटरिंग व मूल्यांकन प्रमुख टीडी सेनगुत्तुवान यांनी प्रतिनिधित्व केले होते.

ठळक वैशिष्ट्ये
• इंटरनॅशनल ब्युरो ऑफ वेट्स अँड मेसर्स (BIPM), सीजीपीएमच्या मुख्य कार्यकारी मंडळाची आंतरराष्ट्रीय प्रणाली युनिट (एसआय) परिभाषित करण्याची जबाबदारी आहे.
• SIची पुनरावृत्ती राष्ट्रीय मेट्रोलॉजी इन्स्टिट्यूट्स (भारतीय नॅशनल फिजिकल लॅबोरेटरी) आणि BIPM यांच्यात अनेक वर्षांच्या शास्त्रीय सहकार्यानंतर झाली आहे.
• देशातील समाज आणि उद्योगांच्या कल्याणसाठी SI एककांचा प्रसार ही कायदेशीर मेट्रोलॉजी, ग्राहक व्यवहार विभाग, भारत सरकारची जबाबदारी आहे.
• पाच मसुदा संकल्पांपैकी, युनिट्सच्या आंतरराष्ट्रीय प्रणालीची पुनरावृत्ती आणि टाइमस्केल्सची परिभाषा महत्त्वपूर्ण आहे.
• सर्वात महत्वाचे म्हणजे युनिट्सच्या आंतरराष्ट्रीय प्रणालीच्या पुनरावृत्तीवरील ठराव.
• सात मूलभूत घटकांची परिभाषा म्हणजे सेकंद, मीटर, किलोग्राम, अँपिअर, केल्विन, मोल आणि कॅनडेला यांची परिभाषा काल्पनिक पासून निसर्गाच्या मूलभूत स्थिरतेवर अवलंबून असणारी करण्यात आली आहे.

नवीन परिभाषा
• किलोग्राम: किलोग्रामची परिभाषा 1889 मध्ये पॅरिस येथे झालेल्या पहिल्या CGPMने मंजूर केलेल्या प्रोटोटाइपच्या वस्तुमानापेक्षा बदलली आहे आणि BIPM वर आधारित प्लॅंक स्थिरांक मध्ये बदलली आहे, जो एक भौतिक स्थिरांक आहे.
• मीटर: मीटरची व्याख्या बदलून ती प्रकाशाच्या वेगाने जोडली गेली आहे. त्याचप्रमाणे, वेळेची व्याख्या देखील बदलली आहे.