प्रणव मुखर्जी, नानाजी देशमुख, भुपेन हजारिका यांना भारतरत्न 2019 जाहीर

0
456

25 जानेवारी, 2019 रोजी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी माजी राष्ट्रपती आणि काँग्रेसचे नेते प्रणव मुखर्जी यांना देशाचा सर्वोच्च नागरिक सन्मान, भारत रत्न पुरस्कार जाहीर केला.

• आरएसएस विचारवंत नानाजी देशमुख आणि गायक भूपेन हजारिका यांनाही हा पुरस्कार जाहीर करण्यात आला.
• काँग्रेसचे नेते प्रणव मुखर्जी, यांनी 2012 ते 2017 पर्यंत भारताचे 13 वे राष्ट्रपती म्हणून कार्य केले. त्यांनी इंदिरा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली ही कार्य केले होते. मनमोहन सिंग यांच्या अध्यक्षतेखाली ते अर्थमंत्री होते.
• नानाजी देशमुख, 1977 ते 1979 पर्यंत लोकसभेचे सदस्य होते. वयाच्या 94 व्या वर्षी 2012 मध्ये त्यांचे निधन झाले. 1999 ते 2005 पर्यंत त्यांनी राज्यसभेचे नामित सदस्य म्हणून काम केले. ग्रामीण विकासासाठी त्यांचे योगदान उल्लेखनीय आहे.
• 2011 मध्ये मृत्यू झालेले भूपेन हजारिका हे आसाममधील प्रसिद्ध गायक-संगीतकार होते. भूपेन हजारिका यांचे गाणे आणि संगीतची सर्वत्र लोक प्रशंसा करतात.

भारत रत्न पुरस्कार :

• भारत रत्न हा भारताचा सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार असून माजी राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांच्या आदेशानुसार 2 जानेवारी 1954 रोजी स्थापित करण्यात आला होता.
• भारत रत्न प्राप्तकर्त्यांना भारतीय प्राधान्य क्रमात सातव्या क्रमांकावर स्थान देण्यात आले आहे, परंतु संविधानाने पुरस्कार म्हणून नाव वापरणे प्रतिबंधित केले आहे.
• पद, व्यवसाय, पद किंवा लिंग यात भेदभाव न करता, असाधारण सेवा किंवा सर्वोच्च मागणीच्या कार्यप्रदर्शनास पुरस्कार प्रदान केला जातो.
• हा पुरस्कार कला, साहित्य, विज्ञान आणि सार्वजनिक सेवांमधील यशांपुरता मर्यादित होता परंतु 2011 मध्ये मानवी प्रयत्नांचा कोणताही भाग समाविष्ट करण्याचे केंद्र सरकारने पाऊल उचलले.
• भारत रत्नसाठी राष्ट्रपतींकडे प्रत्येक वर्षी कमाल तीन नाम पंतप्रधान कडून निर्देशित केली जाऊ शकतात.
• प्राप्तकर्त्यांना राष्ट्रपतींनी स्वाक्षरी केलेले प्रमाणपत्र आणि पीपल पानाच्या आकाराचे पदक मिळते. या पुरस्कारामध्ये कोणतेही आर्थिक अनुदान नसते.
• जानेवारी 1966 मध्ये दिलेल्या तरतुदीनुसार, हा पुरस्कार मरणोत्तर दिला जाऊ शकतो.
• 1966 मध्ये माजी पंतप्रधान लाल बहादुर शास्त्री यांना पहिल्यांदाच मरणोत्तर हा पुरस्कार देण्यात आला होता.
• 1954 मध्ये या पुरस्कारचे प्रथम विजेते सी. राजगोपालाचारी, वैज्ञानिक सी. व्ही. रमन आणि सर्वपल्ली राधाकृष्णन हे होते.