निर्भया बलात्कार प्रकरणाच्या तपासक छाया शर्मा यांना मॅककेन इन्स्टिट्यूट पुरस्कार मिळाला

0
30

भारतीय पोलिस सेवा (IPS) अधिकारी आणि निर्भया बलात्कार प्रकरणाचे तपास अधिकारी म्हणून छाया शर्मा यांना मॅकेन इंस्टिट्यूट अवॉर्ड 2019 ने सन्मानित करण्यात आले आहे.

• छाया शर्मा भारताच्या राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग (एनएचआरसी) येथे उपनिरीक्षक (डीआयजी) म्हणून काम करीत आहेत.
• त्यांना कर्तव्य आणि नेतृत्व यासाठी मॅककेन इन्स्टिट्यूट पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.
• त्यांच्या कार्याचे वर्णन करताना, मॅककेन यांनी लिहिले की त्यांनी आपल्या करिअरमध्ये मानवी हक्कांचे संरक्षण केले आहे.
• विविध संवेदनशील गुन्हेगारी प्रकरणांची तपासणी आणि मानवी हक्कांचे संरक्षण करताना 19 वर्षे त्यांनी विविध संघांचे नेतृत्व केले.
• आपल्या कार्याद्वारे त्यांनी नेहमी हे सिद्ध केले की गुन्हेगारी विरुद्ध, विशेषतः महिला आणि मुले, यांच्या बाबतीत त्यांचा दृष्टीकोन नेहमी गंभीर राहिला आहे.

निर्भय प्रकरणात छाया शर्माची भूमिका :

• त्यांचे तारकीय योगदान डिसेंबर 2012 मध्ये नवी दिल्ली येथे झालेल्या निर्भया गेंग-रेप आणि खून खटल्याच्या तपासात दिले आहे.
• विशेष अन्वेषण पथकाचे प्रमुख म्हणून, या अंध प्रकरणात तपासणीच्या सर्व पैलूंवर त्यांनी लक्षपूर्वक नियंत्रण केले – त्वरित निर्णय घेण्याद्वारे, दिशानिर्देश देणे, सूचना एकत्र करणे आणि थोडक्यात माहिती देऊन मार्गदर्शन करणे – या सर्व प्रयत्नांचे समन्वय करताना विविध संघांना एकत्र काम करण्यास दिशा दिली.
• पाच भारतीय राज्यांमध्ये गुन्हेगारांना शोधून पकडण्यासाठी त्यांनी न थांबता प्रयत्न केले.
• मुख्य तपासक म्हणून शर्मा यांनी वैज्ञानिक पुराव्यांकडे लक्ष वेधले आणि फोरेंसिक तंत्राचा वापर करणे, जसे की काटेकोर गुणधर्मांचे विश्लेषण, पुरावे गोळा केले.
• वैज्ञानिक पुरावा एकत्रित करून 18 दिवसांच्या आत सर्वोच्च न्यायालयात चार्जशीट दाखल करण्यामागे त्यांचे प्रयत्न होते. यामुळे गुन्हेगारांना जास्तीत जास्त शिक्षा देण्यात मदत झाली.

मानवाधिकारांचे संरक्षण :

• 2015 पासून NHRC येथे डीआयजी (तपासणी) असल्याने, राष्ट्रीय आयोगाने प्रभावीपणे निराकरण करण्यासाठी मानवाधिकारांच्या उल्लंघनांच्या पीडितांच्या आवाजात आवाज उठविण्यासाठी शर्मा यांनी मुख्य भूमिका बजावली आहे.
• स्पॉट चौकशी दरम्यान पीडितांना थेट भेटण्यासाठी अधिकार्यांकडे एक दुबळ पण प्रभावी कारवाई केली आहे.
• NHRC मध्ये त्यांच्या कार्यकाळात संपूर्ण भारतभर पोहोच आणि सार्वजनिक आरोग्य, अन्न सुरक्षा, शिक्षणाचा अधिकार, सुशासन आणि LGBTQ अधिकारांसह विषयांसह व्यवहार करण्याची परवानगी दिली आहे.
• 2004 आणि 2015 मध्ये उत्तर-पूर्व भारतातील दूरस्थ आणि विद्रोहग्रस्त भागात आणि 2015 मध्ये सन्माननीय सेवेसाठी प्रतिष्ठित राष्ट्रपती पदक मिळालेल्या त्यांच्या सेवांसाठी शर्माच्या कामात अनेक विशेष कर्तव्ये पार पाडण्यात आल्या आहेत.

मागील वर्षाचे पुरस्कार :

• अॅरिझोना स्टेट युनिव्हर्सिटी येथे आंतरराष्ट्रीय लीडरशिपसाठी मॅककेन इंस्टिट्यूट ने व्हाइट हेल्मेट्स यांना धैर्य आणि नेतृत्व यासाठी 2018 पुरस्कार प्रदान केला.
• कायला म्यूलर यांना मरणोपरांत अॅरिझोना स्टेट युनिव्हर्सिटी येथे मॅकेन इंस्टीट्यूट फॉर इंटरनॅशनल लीडरशिपने मरणोत्तर सन्मानित केले होते, त्यांना 2017 च्या सन्मानार्थ आणि लीडरशिप पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते, जे तिचे पालक कार्ल आणि मार्श म्यूलर यांनी स्वीकारले होते.
• 2016 कॉँगोली अमेरिकन मानवतावादी, डिकम्बे मंथो यांना हा पुरस्कार देण्यात आला.
• 1997 साली त्यांनी अॅटलांटा मधील डिकम्बे मंथो फाऊंडेशनची निर्मिती केली. जुलै 2007 मध्ये तिच्या आईच्या नावावर असलेल्या बाबाबा मेरी मंथो हॉस्पिटलचे उद्घाटन झाले.