जैवतंत्रज्ञान विभागाने MANAV – ह्यूमन ऍटलस इनिशिएटिव्ह सुरू केले

0
18

विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या मंत्रालयांतर्गत काम करणाऱ्या बायोटेक्नॉलॉजी विभागाने (DBT) नुकतेच मानव टिश्यू मॅपिंग प्रकल्प सुरू केला आहे ज्याला मानव : ह्युमन ऍटलस इनिशिएटिव असे म्हणतात.

• मानवी शरीरविज्ञानविषयक माहिती सुधारण्यासाठी ते उपक्रम सुरु केले गेले आहे.
• या पुढाकाराचा उद्देश मानव शरीराच्या प्रत्येक टिश्यूचे नकाशे बनविणे आणि त्यातील ऊतकांची माहिती आणि विविध आजाराशी संबंधित पेशींची खोली जाणून घेणे असा आहे.
• ह्या प्रकल्पसाठी लागणारा निधी बायोटेक्नॉलॉजी विभाग (DBT) द्वारे दिला जातो जो सर्व मानवी शरीरातील ऊतींचे डेटाबेस नेटवर्क बनवेल.
• या प्रकल्पात सहभागी विद्यार्थ्यांना टिप्पणी करण्यासाठी कौशल्य प्रशिक्षित आणि निर्देशित केले जाईल.

MANAV प्रकल्पाचे उद्दीष्ट :

• चांगल्या जैविक अंतर्दृष्टीसाठी फिजियोलॉजिकल अँड आण्विक मॅपिंग,
• पूर्वानुमानित संगणनाद्वारे रोग मॉडेल विकसित करणे
• पुढाकाराचा मुख्य हेतू म्हणजे मानवी शरीराची दोन अवस्था शोधणे – सामान्य स्थिती आणि रोगाची स्थिती,
• अंतिम टप्प्यावर, एकूणच विश्लेषण आणि औषध शोध लावणे

प्रमुख वैशिष्ट्ये :

• तंत्रज्ञान विभागाने पुणे, इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ सायन्स, एज्युकेशन अँड रिसर्च (IISER) आणि नॅशनल सेंटर फॉर सेल सायन्स (NCCS) या दोन पुणे-स्थित संस्थांना 13 कोटी रुपयांचे निधी जारी केले आहे.
• तसेच, पर्सिस्टंट सिस्टीम्सने प्रकल्प सह-वित्तपुरवठा केला आहे आणि याचा मंच विकसित करीत आहे आणि 7 कोटी रुपयांचा वाटा दिला आहे.
• शारीरिक आणि आण्विक मॅपिंगद्वारे या कार्यक्रमात चांगले जैविक अंतर्दृष्टी मिळविणे, पूर्वानुमानित संगणनाद्वारे रोगांचे मॉडेल विकसित करणे आणि समग्र तपासणी करणे आणि अंतिम औषध शोध घेणे समाविष्ट आहे.

MANAV प्रकल्पात कोण सामील होऊ शकेल?

• या प्रकल्पाची आखणी विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या पदवी आणि अंतिम वर्षाच्या अंतिम वर्षामध्ये केली आहे. बायोकेमिस्ट्री, सिस्टम बायोलॉजिस्ट, फार्माकोलॉजिस्ट, प्राणीशास्त्र, बायोटेक्नॉलॉजी, बॉटनी, मायक्रोबायोलॉजी, बायोइनफॉरमेटिक्स, हेल्थ सायन्स आणि डेटा सायन्स यासारख्या विविध प्रवाहातील विद्यार्थी या प्रकल्पाशी संबद्ध होऊ शकतात. ज्या विद्यार्थ्यांना विज्ञान पार्श्वभूमी नाही किंवा सक्रिय वैज्ञानिक संशोधनात गुंतलेले नाही तेही यात सामील होऊ शकतात.

बायोटेक्नॉलॉजी विभाग (डीबीटी) :

• विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या मंत्रालयाखाली हा भारतीय सरकारचा विभाग आहे.
• हे विभाग भारतातील आधुनिक जीवशास्त्र आणि जैवतंत्रज्ञान क्षेत्रात विकास व व्यावसायिकीकरणासाठी जबाबदार आहे.
• 1986 मध्ये त्याची स्थापना झाली.
• डिसेंबर 2015 मध्ये बायोटेक्नॉलॉजी विभागाने राष्ट्रीय जैवतंत्र विकास योजना 2015-2020 कार्यक्रम सुरू केला.
• लस, मानव जनु, संक्रामक आणि क्रॉनिक रोग, पीक विज्ञान, पशु शेती आणि जलसंवर्धन, अन्न व पोषण, पर्यावरणीय व्यवस्थापन आणि स्वच्छ ऊर्जेसाठी तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रामध्ये संशोधन वाढविणे हा या कार्यक्रमाचा उद्देश आहे.