जागतिक लोकसंख्या दिवस 2019 – 11 जुलै

0
48

जगभरातील जनसंख्या संबंधित समस्यांविषयी ज्ञान पसरविण्याच्या उद्दीष्ट आणि उद्देशाने 11 जुलै रोजी जागतिक लोकसंख्या दिवस साजरा केला जातो.

• 30 वर्षांपासून हा दिवस साजरा केला जातो आणि ही समस्या अद्याप वाढतच आहे.
• जेव्हा पहिल्या जागतिक लोकसंख्येचा आढावा घेण्यात आला तेव्हा 5.25 अब्ज लोक पृथ्वी ग्रहावर होते परंतु आज ही लोकसंख्या 7.7 अब्ज इतकी झाली आहे.
• प्यू रिसर्च सेंटरने दिलेल्या माहितीनुसार भारत 2100 मध्ये 1450 दशलक्ष लोकसंख्या असलेला देश असेल.
• सन 1950 ते 2100 दरम्यानच्या वाढीला लक्षात घेता प्यू रिसर्च सेंटरचा दावा आहे की भारत 2100 पर्यंत चीनला मागे टाकेल.
• तसेच जगातील 10 सर्वात मोठ्या देशांपैकी पाच देश आफ्रिकेतील असतील.
• प्यू रिसर्च सेंटरने 2100 पर्यंत जगातील सर्वाधिक 10 लोकसंख्या असलेल्या देशांची यादी बनविली आहे.
• जागतिक लोकसंख्या दिवस 2019 थीम – यावर्षी कोणतीही विशिष्ट थीम जाहीर केली गेली नाही परंतु यावर्षी 1994 च्या लोकसंख्या आणि विकास या आंतरराष्ट्रीय परिषदेच्या अपूर्ण व्यवसायाकडे लक्ष केंद्रित करण्याकडे लक्ष देत आहे. पंचवीस वर्षांपूर्वी एका ऐतिहासिक परिषदेदरम्यान, 179 देशांतील नागरिकांनी मान्यता दिली की टिकाऊ विकासासाठी पुनरुत्पादक आरोग्य आणि लैंगिक समानता आवश्यक आहे.

जागतिक लोकसंख्या दिवस महत्त्व :

• युनायटेड नेशन्सने दिलेल्या माहितीनुसार प्रत्येक वर्षी अंदाजे 83 दशलक्ष लोक जागतिक लोकसंख्येत जोडले जातात आणि 2030 पर्यंत जागतिक लोकसंख्येच्या 8.6 बिलियन मार्कपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे.
• भारत जगातील दोन टक्के जमीन सामायिक करतो परंतु 16% जागतिक लोकसंख्येला सामावून घेतो.
• भारताची 35% लोकसंख्या बिहार, उत्तर प्रदेश आणि महाराष्ट्र या तीन राज्यांमध्ये राहत आहे.
• मोठ्या लोकसंख्या समाजाच्या बऱ्याच वेगवेगळ्या भागात तणाव निर्माण करू शकते. दारिद्र्य हे एक वास्तविक वास्तव आहे.

पार्श्वभूमी :

• जागतिक लोकसंख्या दिवस हा लोकसंख्या संबंधित समस्यांची महत्त्व आणि महत्त्व यावर लक्ष केंद्रित करण्याचा प्रयत्न करीत आहे. 1989 मध्ये यूएनडीपीच्या तत्कालीन गव्हर्निंग कौन्सिलने त्याची स्थापना केली.
• संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या आमसभेने पर्यावरणास आणि विकासासंदर्भात जनतेच्या समस्यांविषयी जागरुकता वाढविण्यासाठी डिसेंबर 1990 च्या 45/216 च्या संकल्पनेनुसार जागतिक लोकसंख्या दिवस चालू ठेवण्याचा निर्णय घेतला.
• 11 जुलै, 1990 रोजी जागतिक लोकसंख्या दिवसांच्या पहिल्या उत्सव साजरा करणार्या 90 देशांत साजरा झाला. तेव्हापासून, यूएनएफपीए देश कार्यालये आणि इतर संस्था आणि संस्थांची संख्या जागतिक लोकसंख्या दिवस, सरकार आणि नागरी सोसायटी यांच्या सहभागास मानली जाते.