जागतिक ग्राहक हक्क दिवस – 15 मार्च

0
231

15 मार्च 2019 रोजी जागतिक ग्राहक हक्क दिवस जगभरात पाळला गेला आणि ग्राहकांच्या मूलभूत अधिकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि या अधिकारांचे आदर आणि संरक्षणाची खात्री करण्याचे पुढाकार घेण्यात आले.

• या वर्षी, इंटरनेटवर सुरक्षित प्रवेशासाठी भर देण्यात आला. ग्राहकांना ऑनलाइन पद्धतीचा संरक्षित उपयोग करता यावा हा हेतू आहे.
• थीम 2019: विश्वसनीय स्मार्ट उत्पादने
• कन्झ्युमर इंटरनॅशनल या संस्थेच्या ‘ट्रस्टेड स्मार्ट प्रोडक्ट्स ब्रीफिंग’ अनुसार, “एक स्मार्ट उत्पादन त्याच्या वापरकर्त्यास आणि इतर डिव्हाइसेससह जोडतो, सामायिक आणि संवाद साधू शकतो. स्मार्टफोन, गेम्स कन्सोल, स्मार्ट टीव्ही, वेअरएबल हेल्थ ट्रॅकर्स, थर्मोस्टॅट्स, खेळणी आणि जोडलेली कार ही सर्वात लोकप्रिय ग्राहक स्मार्ट उत्पादने आहेत.
• हे स्मार्ट फोन, वेअरएबल फिटनेस ट्रॅकर्स, स्मार्ट टीव्ही, बर्याच स्मार्ट उत्पादनांची वाढ सतत वाढत आहे.
• ते वापरकर्ता माहिती गोळा आणि विश्लेषित करतात आणि नेटवर्कमध्ये इतर कनेक्ट केलेल्या डिव्हाइसेसवर प्रसारित करतात. स्मार्ट उत्पादनांचा नेटवर्क ‘इंटरनेट ऑफ थिंग्ज़’ (IoT) म्हणून ओळखला जातो.
• या वर्षी, जागतिक ग्राहक अधिकार दिवसांनी ग्राहकांना कनेक्ट केलेल्या जगाकडून काय हवे आहे आणि या डिजिटल उत्पादनांबद्दल आणि सेवांबद्दल जाणून घेणे किती महत्वाचे आहे यावर प्रकाश टाकला.
• दिवसा-दररोज वाढत जास्तीत जास्त स्मार्ट उत्पादनांचा उपभोग घेत असल्यामुळे त्यांच्यासाठी सुरक्षिततेच्या आणि गोपनीयतेचे मुद्दे समजून घेणे महत्वाचे आहे.

पार्श्वभूमी :

• 15 मार्च 1962 रोजी अमेरिकेचे तत्कालीन अध्यक्ष जॉन एफ केनेडी यांनी अमेरिकन कॉंग्रेसमध्ये ग्राहक हक्कांच्या मुद्द्याचा औपचारिकपणे उल्लेख केला. ते तसे करणारे प्रथम जागतिक नेते होते.
• त्या तारखेला ग्राहक चळवळ म्हणून चिन्हांकित केले गेले आणि आता प्रत्येक वर्षी उपभोक्ता अधिकारांबद्दल जागतिक जागरूकता वाढविण्याचे साधन म्हणून हा दिवस साजरा केला जातो.
• 1962 मध्ये अमेरिकेचे अध्यक्ष जॉन एफ. केनेडी यांनी चार ग्राहक अधिकार घोषित केले होते :
– सुरक्षिततेचा अधिकार
– माहितीचा अधिकार
– निवडण्याचा अधिकार
– ऐकून घेण्याचा अधिकार
• 1980 नंतर यात आणखी चार मानवाधिकार जोडले गेले :
– निराकरण करण्याचा अधिकार
– मूलभूत गरजा पूर्ण करण्याचा अधिकार
– ग्राहक शिक्षणाचा अधिकार
– निरोगी वातावरणाचा अधिकार
• प्रथम जागतिक ग्राहक हक्क दिवस 1983 साली पाळण्यात आला होता.