जम्मू-काश्मीर विभाजन : लडाख, जम्मू-काश्मीर केंद्र शासित प्रदेश बनले

0
36

कलम 370 आणि कलम 35A रद्द करण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी जम्मू-काश्मीरचे दोन केंद्र शासित प्रदेश (केंद्रशासित प्रदेश) – लडाख आणि जम्मू-काश्मीरमध्ये विभाजन करण्याची घोषणा केली.

• म्हणूनच, जम्मू आणि काश्मीर हे आता एक राज्य नाही तर विधिमंडळ असलेला केंद्र शासित प्रदेश बनलेला आहे; तर लडाख विधानमंडळविना केंद्रशासित प्रदेश बनले आहे.
• या दुरुस्तीमुळे आता भारतात 9 केंद्रशासित प्रदेश आणि 28 राज्ये आहेत.
• जम्मू-काश्मीर राजपत्रात राष्ट्रपती राम नाथ कोविंद यांनी सरकारी आदेश जारी केल्यानंतर कलम 1 (जम्मू-काश्मीर हा भारताचा एक भाग आहे असे सांगणारा) वगळता अनुच्छेद 370 रद्द करण्यात आले आहे.
• अनुच्छेद 370 रद्द झाल्यावर अनुच्छेद 35A सुद्धा रद्द झाले.

अनुच्छेद 370 आणि अनुच्छेद 35A :

• भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 370 मध्ये जम्मू-काश्मीरला विशेष दर्जा देण्यात आला होता आणि ते स्वत: ची राज्यघटना तयार करण्यास सक्षम करतो. हे जम्मू-काश्मीरचे संविधान आणि भारतीय संविधान यांच्यातील दरी कमी करते.
• दुसरीकडे, कलम 35A जम्मू-काश्मीरला “कायम रहिवासी” अशी व्याख्या करते आणि जम्मू-काश्मीरमधील कायमस्वरुपी रहिवाशांना रोजगार, मालमत्ता संपादन, शिष्यवृत्ती, सेटलमेंट आणि बरेच काही याकरिता विशेष सुविधा प्रदान करते.
• आता यापुढे इथे स्वतंत्र निवडणुका होणार नाहीत आणि कोणत्याही दुरुस्तीसाठी आता काश्मीर विधानसभेची होकार लागणार नाही.

राज्य आणि केंद्र शासित प्रदेशातील फरक :

वर्ग राज्य केंद्र शासित प्रदेश
नियंत्रण निवडलेले सरकार केंद्र सरकार
अध्यक्ष राज्यपाल (घटना प्रमुख) लेफ्टनंट गव्हर्नर (कार्यकारी प्रमुख)
विधानसभा होय

काही घटनांमध्ये दिल्ली, पुडुचेरी आणि आता जम्मू-काश्मीर 

चंदिगड, दादरा आणि नगर हवेली, दमण आणि दीव, अंदमान आणि निकोबार बेटे, लक्षद्वीप आणि आता लडाखसारख्या केंद्रशासित प्रदेशात कोणतीही विधानसभा नाही

शक्ती राज्य सरकार + केंद्र सरकार केंद्र सरकार