चंद्रयान – 2 प्रक्षेपण – जगभरातील प्रतिक्रिया आणि महिला नेतृत्व

0
179

निर्धारित दिवसाच्या एक आठवड्यानंतर भारताने आपले चंद्रावरचे दुसरे मानव रहित चंद्र मिशन प्रक्षेपित केले आहे. प्रक्षेपण वाहन GSLV Mk-III M-I ने यशस्वीरित्या चंद्रयान – 2 ला पृथ्वीच्या कक्षामध्ये स्थापित केले आहे.

• चंद्रयान – 2 ला आंध्रप्रदेशच्या श्रीहरिकोटा येथून 22 जुलै रोजी दुपारी 2.43 वाजता सोडण्यात आले. त्याचे तीन घटक – ऑर्बिटर, लँडर आणि रोव्हर, प्रक्षेपण वाहनाद्वारे चालविण्यात आले.
• यावर जगभरातील सोशल मीडियावर प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या. त्यातल्या काही :

• नासा – यशस्वीचंद्रयान – 2 च्या यशस्वी प्रक्षेपिणसाठी नॅशनल एरोनॉटिक्स अॅण्ड स्पेस अॅडमिनिस्ट्रेशन (नासा) ने इसरोला अभिनंदन केले. अमेरिकेच्या स्पेस एजन्सीने चंद्रयान – 2 मुळे लावणाऱ्या शोधांची प्रतीक्षा करत असल्याचे सांगितले.
• चीनचे चंद्र मिशन – चंद्रयान – 2 च्या प्रक्षेपणानंतर काही तासांनी चीनच्या चंद्र मोहिमेने इस्रोचे अभिनंदन केले. चीनच्या चंद्र अन्वेषण कार्यक्रमाचे प्रमुख वू वीरेन यांनी चंद्रयान – 2 ला यशसंदेश पाठविला. त्यांनी पुढे असे ही सांगितले की चीनचे चंद्र मिशन हा चीनचा स्वतंत्र प्रकल्प आहे आणि इतर कोणत्याही देशाशी स्पर्धा नाही.
• सीएनएन – ‘चंद्र मोहिमेचा भारताचा दुसरा प्रयत्न यशस्वी’ या शीर्षकासोबत सीएनएनने भारताचे अभिनंदन केले. आपल्या अहवालात त्यांनी चंद्रयान – 2 चा संस्कृत भाषेतील अर्थ – चंद्र वाहन असाही उल्लेख केला.
• वॉशिंग्टन पोस्ट – प्रतिष्ठित यूएस मीडिया हाउसने म्हटले आहे की चंद्रयान – 2 हे ऐतिहासिक अपोलो 11 च्या 50 व्या वर्धापन दिनच्या वेळीच घडले आहे जेव्हा मनुष्य प्रथम चंद्रमावर उतरला होता.
• द गार्डियन – चंद्रयान – 2 हे चंद्रच्या दक्षिण ध्रुव प्रदेशात उतरणारी पहिली चंद्र मोहिम असून चंद्रमाच्या रचना विषयी महत्त्वपूर्ण माहिती गोळा करेल. या यशावर इस्रो आणि भारताचे अभिनंदन केले.

• या अभियानाचे नेतृत्व भारतीय अंतरिक्ष संशोधन संघटनेच्या (आयएसआरओ) दोन महिला शास्त्रज्ञांनी केले. मुथय्या वनीथा या चंद्रयान-2 च्या आघाडीवर होत्या आणि दुसरीकडे रितु करिधाल मिशन डायरेक्टर म्हणून काम करीत होत्या. हे पूर्वी कधीही झाले नव्हते जेव्हा महिला शक्ती अश्या अत्यंत महत्वाच्या ISRO मिशनचे प्रमुख होते.
• चंद्रयान – 2 च्या प्रकल्प निदेशक आणि मिशन संचालक दोन्ही महिला आहेत. मुथय्या वनीथा इलेक्ट्रॉनिक्स इंजिनीअर आहेत. दुसरीकडे, मिशन संचालक रितु करिधाल यापूर्वी मंगल मिशनचे उपसंचालक म्हणून काम करीत होत्या.
• गेल्या दोन दशकांपासून त्या इस्रोसोबत काम करीत आहेत. ते उपग्रहांसाठी सब-सिस्टीम्सचे विकास तसेच अनेक प्रक्षेपणांचे भाग होते. यापूर्वी या प्रकल्पाच्या प्रक्षेपण आणि अन्य उपग्रहांसाठी महिला प्रकल्प संचालक होत्या.
• महिला शास्त्रज्ञांना अभिनंदन करताना अभिनेता अक्षय कुमार यांनी ट्विट केले आणि दोघींचे तसेच इस्रोचे अभिनंदन केले.

मुथय्या वनीथा (प्रकल्प संचालक) :

• वनीथा चंद्रयान – 2 च्या प्रकल्प संचालक आहेत. यापूर्वी त्या इस्रोच्या उपग्रह केंद्रामध्ये डिजिटल सिस्टिम ग्रुपमध्ये दूरसंचार आणि विभागाचे नेतृत्व केले. हे केंद्र यूआर राव स्पेस सेंटर म्हणूनही ओळखले जाते.
• ती डिजिटल सिस्टम गटात टेलीमेट्री आणि टेलिकॉम आणि विभागांचे प्रकल्प संचालक देखील आहे. तिने कार्टोसॅट -1 साठी टीटीसी-बेसबँड सिस्टमसाठी उप-प्रकल्प संचालक म्हणून काम केले आहे आणि ओशनसॅट -2 आणि मेघा-ट्रॉपिक्स उपग्रहांसाठी उप प्रकल्प संचालक म्हणून काम केले आहे.
• सुरुवातीपासून या प्रकल्पाची पूर्ण जबाबदारी वनीथा यांनी घेतली आहे, ज्यामध्ये संपूर्ण सिस्टम कॉन्फिगर, पुनरावलोकन, एकत्रित आणि अंमलबजावणी, आणि संपूर्ण प्रकल्पासाठी एकल-पॉइंट प्राधिकरण बनणे समाविष्ट आहे.
• 2006 मध्ये तिला सर्वोत्कृष्ट महिला शास्त्रज्ञ म्हणून सन्मानित करण्यात आले.

रितु करिधाल (मिशन डायरेक्टर) :

• त्या चंद्रयान – 2 चे मिशन डायरेक्टर आहेत. यापूर्वी, त्यांना मंगल ऑर्बिटर मिशनचे संचालक नियुक्त करण्यात आले होते. हे भारताचे पहिले इंटरप्लानेटरी मिशन होते.
• शिफ्टच्या पुढील स्वायत्त प्रणालीची संकल्पना आणि अंमलबजावणी करणे हे त्यांचे कार्य होते, ज्याने स्पेसमध्ये स्वतंत्ररित्या उपग्रहांचे कार्य चालवले आणि दोषरहितपणे योग्य प्रतिसाद दिला.
• रितु कारिधाल IISc कडून एरोस्पेस अभियांत्रिकी क्षेत्रात मास्टर डिग्री पदवीधर आहेत.
• 1997 पासून त्या इस्रोबरोबर काम करीत आहेत. 2007 मध्ये त्यांना माजी राष्ट्रपती एपीजे अब्दुल कलामकडून इस्रो युवा वैज्ञानिक पुरस्कार मिळाला.

गगनयान मधील महिला अंतरिक्षयात्री :

• इस्रोने गगनयान मिशनच्या अंतर्गत अवकाशात एक महिला अंतरीक्षयात्री आणि दुसरे दोन अंतरीक्षयात्री पाठविण्याची योजना आखली आहे. मानवी अंतरिक्ष कार्यक्रम कार्यालयाचे प्रमुख व्ही. आर. ललिथंबिका, मिशन समन्वय आणि मानव स्पेस फ्लाइट सेंटरसह काम करीत असून, संचालक एस. उन्नीकृष्णन नायर यांच्या नेतृत्वाखालील गगनयान मिशनसाठी नोडल सेंटर आहे.