‘आर्कटिक परिषद’ मध्ये भारतची निरीक्षकपदी पुन्हा निवडणूक करण्यात आली

0
23

7 मे, 2019 रोजी भारत आर्कटिक परिषदेत एक अंतर सरकारी समिती म्हणून पुन्हा निर्वाचित झाला आहे.

• फिनलंडच्या रोव्हानीमी येथे 11 व्या आर्कटिक परिषदेच्या मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला.
• परिषदेने नवीन पर्यवेक्षक म्हणून आंतरराष्ट्रीय समुद्री संस्था (आयएमओ) ची नियुक्ती केली.

भारताचा पर्यवेक्षक दर्जा :

• स्वीडनमध्ये झालेल्या किरुणा मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत 2013 मध्ये भारताने निरीक्षकांची स्थिती यशस्वीरित्या प्राप्त केली.
• 2008 पासून नॉर्वेतील स्वाल्बार्ड येथे भारताचे आर्कटिक रिसर्च स्टेशन ‘हिमाद्री’ कार्यरत आहे.
• आंतरराष्ट्रीय आर्कटिक रिसर्च बेसमध्ये स्थित, रिसर्च स्टेशन भारताच्या नॅशनल सेंटर फॉर पोलर अँड ओशन रिसर्च द्वारा स्थापित केले गेले आहे, ते भूगर्भ मंत्रालयाच्या अंतर्गत आहे.
• स्टेशन ग्लेशियरच्या वस्तुमान समतोलांवर कार्य करते, जलविभागावरील ग्लोबल वार्मिंगच्या प्रभावाचा अभ्यास करते आणि ढग व पर्जन्यवृष्टीचे निरीक्षण करते.

आर्कटिक परिषद :

• आर्कटिक काउंसिल अग्रगण्य अंतर सरकारी फोरम आहे जो “टिकाऊ विकास आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समस्यांवरील आर्कटिक स्टेट्स, आर्कटिक स्वदेशी समुदायातील आणि आर्कटिक प्रदेशातील रहिवासी यांच्यामध्ये सहकार्य आणि परस्परसंवादास प्रोत्साहन देतो”.
• आर्कटिक परिषदेचे सदस्य – युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा, डेन्मार्क, फिनलँड, आइसलँड, नॉर्वे, रशिया आणि स्वीडन सदस्य आहेत.
• कायमस्वरुपी सहभागी – आर्कटिक परिषदेत 6 कायमस्वरुपी सहभागी आहेत, जे आर्कटिक स्वदेशी लोकांचे प्रतिनिधीत्व करतात. हे आहेत –
– अलेत इंटरनॅशनल असोसिएशन
– आर्कटिक अथबास्कन परिषद
– ग्विच’इन कौन्सिल इंटरनॅशनल
– इनिट सर्कमपोलर परिषद
– रशियन असोसिएशन ऑफ इंडिजिनस पीपल्स ऑफ द नॉर्थ
– सामी कौन्सिल
• भारतीय मानसून आणि आर्कटिक प्रदेश यांच्यात एक संबंध आहे की नाही यावर भारतीय संशोधक अभ्यास करीत आहेत.

निरीक्षक स्थिती :

• आर्कटिक परिषदेत निरीक्षकांचाही समावेश आहे. ही स्थिती सर्व नॉन-आर्कटिक स्टेट्स, आंतर-सरकारी संस्था, गैर-सरकारी संस्था, जागतिक आणि प्रादेशिक संस्थांसाठी खुली आहे.
• पर्यवेक्षक परिषदेच्या कार्यकारी गटांच्या पातळीवर समन्वय साधतात.

गैर-आर्कटिक निरीक्षक :

• आतापर्यंत, 13 नॉन-आर्कटिक देशांना परिषद पर्यवेक्षक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. हे आहेत –
फ्रान्स
जपान
पोलंड
सिंगापूर
युनायटेड किंगडम
जर्मनी
नेदरलँड
भारत
स्पेन
इटली
चीन
कोरीया
स्वित्झर्लंड