आंतरराष्ट्रीय वन दिवस – 21 मार्च

0
249

21 मार्च 2019 रोजी ‘वन आणि शिक्षण: जंगलांना प्रेम करणे शिका’ या विषयावर आंतरराष्ट्रीय वन दिवस आयोजित करण्यात आला होता. सातत्याने व्यवस्थापित केलेले जंगल या क्षेत्रात विस्तृत योगदान कसे देतात याबद्दल जागरुकता वाढवण्यासाठी दरवर्षी हा दिवस साजरा केला जातो.

• वन्य प्रेम वाढविण्यासाठी शिक्षणास प्रोत्साहन देणे ही यावर्षीची थीम आहे – ‘Forests and Education: Learn to Love Forests’. निरोगी वन म्हणजे स्वस्थ, लवचिक समुदाय आणि समृद्ध अर्थव्यवस्था. याचा अर्थ टिकाऊ वन व्यवस्थापन आणि जैवविविधतेचे संरक्षण प्राप्त करण्याच्या बाबतीत सर्व स्तरांवर शिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित करते.

ठळक वैशिष्ट्ये :

• आंतरराष्ट्रीय वन्य दिवस सर्व प्रकारच्या जंगलांचे महत्त्व जागृत करतो.
• लोकांसाठी वन्य महत्त्व आणि गरिबी निर्मूलन, पर्यावरणीय स्थिरता आणि अन्न सुरक्षेतील त्यांची महत्त्वपूर्ण भूमिका जागरूकता वाढवण्यासाठी हा दिवस दरवर्षी आयोजित केला जातो.
• दरवर्षी, देशांना वृक्षारोपण मोहिमेसारख्या वन आणि झाडे समाविष्ट असलेल्या क्रियाकलापांचे आयोजन करण्यासाठी स्थानिक, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय प्रयत्न करण्यास प्रोत्साहन दिले जाते.
• प्रत्येक वर्षासाठी या दिवसाची थीम वन-सहकारी सहयोगी (सीपीएफ) द्वारे निवडली जाते, ज्यांचे सदस्य 2017 मध्ये सहमत झाले की दिवसाची थीम वार्षिक विषयावर विचार करून 2030 अजेंडासाठी विशिष्ट वन योगदानांना ठळक करण्याची संधी देईल.

महत्व :

• जंगले, त्यांचे टिकाऊ व्यवस्थापन आणि नाजूक पारिस्थितिक तंत्रांसह संसाधनांचा वापर हवामान बदलाशी निगडित आणि वर्तमान आणि भविष्यातील पिढ्यांमधील समृद्धी आणि कल्याणासाठी योगदान देणारी आहे.
• गरिबी निर्मूलन आणि सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट गोल्स (एसडीजी) च्या उपलब्धतेत वन देखील महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.
• म्हणूनच, सध्याच्या आणि भविष्यातील पिढ्यांसाठी फायद्याचे, विकसनशील आणि विकसित देशांच्या आव्हाने अनलॉक करण्याचे सर्व प्रकारच्या जंगलांचे टिकाऊ व्यवस्थापन आहे.

पार्श्वभूमी :

• संयुक्त राष्ट्र महासभेने डिसेंबर 2012 मध्ये एक ठराव मंजूर केला ज्याने जाहीर केले की प्रत्येक वर्षी 21 मार्च हा आंतरराष्ट्रीय वन दिवस म्हणून साजरा केला जाईल.
• हा ठराव सर्व सदस्य राज्यांना वृक्षारोपण आणि इतर समुदाय-पातळीवरील कार्यक्रमांसह, कला, फोटो आणि चित्रपट तसेच सोशल मीडिया पोहोचसह राष्ट्रीय उत्सवांसह सर्व प्रकारच्या जंगलांशी संबंधित क्रियाकलाप आयोजित करण्यासाठी प्रोत्साहित करते.
• जगभरातील महत्त्वपूर्ण कार्ये करीत, पृथ्वीच्या जमिनीतील द्रव्यमानांपैकी एक तृतीयांश झाडे व्यापतात. 2,000 पेक्षा जास्त स्वदेशी संस्कृतींचा समावेश असलेले 1.6 अब्ज लोक त्यांच्या आजीवन, औषधे, इंधन, अन्न व आश्रय यासाठी वनांवर अवलंबून असतात.
• जंगले ही जैविकदृष्ट्या विविध प्रकारच्या पारिस्थितिक तंत्र आहेत, ज्यात 80% पेक्षा जास्त स्थलीय प्राणी, वनस्पती आणि कीटकांचा समावेश आहे.
• या सर्व पर्यावरणीय, आर्थिक, सामाजिक आणि आरोग्य लाभांच्या असूनही, जागतिक वन्य कटाईमुळे दरवर्षी 13 दशलक्ष हेक्टर जंगल नष्ट होत आहेत.
• जागतिक हरितगृह वायू उत्सर्जनात 12 ते 20 टक्के वन-कटाईचे प्रमाण आहे जे वातावरणातील बदलांमध्ये योगदान देते.