अरुणाचल प्रदेशमध्ये भारतीय पिट वाईपरची नवीन प्रजातीचा शोध लावण्यात आला

0
14

पिट वाइपरच्या या नवीन प्रजातीच्या शोधामुळे, भारतात आता पाच पिट वाइपरच्या प्रजाती अस्तित्वात आहेत. अरुणाचल प्रदेश हे एकमात्र असे राज्य आहे ज्याच्या नावाने या पिट वाइपरचे नाव ठेवण्यात आले आहे.

• अरुणाचल प्रदेशच्या पश्चिम कामेंग जिल्ह्यात अशोक कॅप्टनच्या नेतृत्वाखालील हर्पॉलॉजिस्ट्सच्या (सरीसृप आणि उभयचारांचा अभ्यास करणारे) एका टीमने विषारी पिट वाइपरची एक नवीन प्रजाती शोधून काढली आहे. रोहन पंडित, भरत भट्ट, व्ही. दीपक आणि रामाना अथ्रेय या संघातील इतर र्पोलॉजिस्ट होते.
• पुणे-स्थित ‘इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अॅण्ड रीसर्च’ या संस्थेची संशोधन टीम अरुणाचल प्रदेशातील ईगलनेस्ट क्षेत्रात सर्वेक्षण करत असतांना सापाची ही प्रजाती सापडली.
• लालसर-तपकिरी पिट वाइपरची ही नवीन प्रजाती एक अद्वितीय उष्णता संवेदन प्रणाली आहे. या प्रजातीचे वैज्ञानिक नाव ‘ट्रिमेरेसरस अरुनाचॅलेन्सिस’ असे ठेवण्यात आले आहे.
• आतापर्यंत, अरुणाचल पिट वाइपरच्या नैसर्गिक इतिहासाविषयी संघाला कल्पना नाही कारण या प्रजातीचे फक्त एकच नर वाइपर सापडले आहे.
• या प्रजातीचे निवासस्थान, प्रजनन, आहार इ. ची कल्पना घेण्यासाठी शास्त्रज्ञ अधिक सर्वेक्षण करीत आहेत.
• रशियन जर्नल ऑफ हर्पेटोलॉजीच्या मार्च-एप्रिलच्या आवृत्तीत या शोधाविषयी निष्कर्ष प्रकाशित झाले होते.

वैशिष्ट्ये :

• यासोबत, भारतात आता पाच पिट वाइपरच्या प्रजाती आहेत.
• शिवाय, अरुणाचल प्रदेश हे एकमात्र असे राज्य बनले आहे ज्याच्या नावाने या पिट वाइपरचे नाव ठेवण्यात आले आहे.
• 2018 मध्ये राज्यातील लेपा-रडा जिल्ह्यात सापडलेला बिनविषारी कीळबॅक नंतर अरुणाचल प्रदेशमध्ये सापडलेला हा दुसरा साप आहे.

भारतात पिट वाईपरच्या इतर चार प्रजाती :
– मालाबार
– हॉर्सशू
– हंप नोझ्ड
– हिमालय

• चिनी शास्त्रज्ञांनी हिमालयन प्रजातीचा पिट वाइपर शोधला होता. हिमालयी प्रजातीचे डोके गोलाकार आणि तांबूस रंगाचे डोळे आहेत, 1.5 मीटर लांबी, आणि भयंकर आणि आक्रमक सर्प आहे. ही प्रजाती तिबेट, उत्तर सिक्किम, भारत आणि पश्चिम भुतान येथे आढळते.
• हंप नोझ्ड पिट वाइपर हा भारतातील सर्वात सर्वात घातक सांपांपैकी एक आहे, हा विशेषत: पश्चिम घाटमध्ये आढळतो. ही प्रजाती दक्षिण भारतातील सर्वात जास्त सर्पदंशसाठी जबाबदार आहे.
• मालाबार पिट वाइपर मुख्यतः दक्षिणेकडील आणि पश्चिम भारतामध्ये आढळते. ते सामान्यतः जमिनीवर आढळतात, पश्चिम घाटातील नद्या आणि प्रवाहांच्या किनारी दगडांखाली दिसून येतात.
• हॉर्सशू पिट वाइपर हा हिरवा, तपकिरी आणि पिवळा रंगाचा असतो. हे सामान्यतः पश्चिम घाटांमध्ये आढळतात.